халогіі суцэль магчыма думаць у тэрмінах законаў, а не проста статыстычных правіл, калі апісаным вышэй выявай ограни¬чить паняцце псіхалагічнага поля. Ён сцвярджае, аднак, што за гэта мы павінны заплаціць «зняволеннем сябе» усярэдзіне абласцей праблем, фактычна пакідаючы за бор¬том найболей дынамічныя аспекты псіхалогіі. Брунсвик жадае ўлучыць у психо¬логическое поле тыя часткі фізічнага і сацыяльнага міру, якія, па маім мне¬нию, не павінны ў яго ўключацца. Ён сцвярджае, што гэтыя часткі варта вывучаць ста-тистически, вылічаючы верагоднасць з'яўлення тых або іншых падзей.
Я думаю, што асноўнае пытанне складаецца ў тым, да чаму ставіцца тэрмін «верагоднасць». Ці мяркуе Брунсвик вывучаць паданні кіроўцы аб вероят¬ности загінуць у аўтакатастрофе? Або ён збіраецца вывучаць статыстыку няшчасных выпадкаў, якая дасць яму «аб'ектыўную верагоднасць» такога роду падзеі? Калі че¬ловек сядзіць у пакоі, быўшы ўпэўнены ў тым, што столь не зваліцца на яго, ці павінны мы, спрабуючы прадказаць яго паводзіны, улічваць толькі яго «суб'ектыўную ве¬роятность»? Або жа мы павінны прымаць у разлік яшчэ і «аб'ектыўную вероят¬ность» падзенні столі, разлічаную інжынерам? Я лічу, што варта прини¬мать у разлік толькі першую з гэтых верагоднасцяў.
Мне зразумела, чаму псіхалогія павінна цікавіцца нават тымі областя¬ми фізічнага і сацыяльнага міру, якія не з'яўляюцца часткай жыццёвага про¬странства і не ўздзейнічаюць у цяперашні час на яго межавую зону. Калі мы хо¬тим забяспечыць адукацыю дзіцяці на працягу некалькіх наступных гадоў, калі мы жадаем прадказаць, у якой сітуацыі апынецца індывід у выніку вызначанага дзеяння, мы павінны будзем разлічыць гэтае будучыню. І відавочна, што такі прагноз павінен збольшага будавацца на статыстычных меркаваннях з нагоды непсихологи-ческих дадзеных.
З тэарэтычнага пункта гледжання гэтую задачу можна ахарактарызаваць як изуче¬ние таго, якая частка фізічнага або сацыяльнага міру будзе на працягу дан¬ного перыяду вызначаць «межавую зону» жыццёвай прасторы. Гэтая задача суцэль годная цікавасці псіхолага. Я прапанаваў бы назваць яе «псіхалагічнай экалогіяй»14.
У гэтай вобласці знаходзяцца некаторыя з праблем жыццёвай гісторыі індывіда. Межавыя ўмовы жыццёвай прасторы на працягу як доўгіх, так і кароткіх перыядаў збольшага вызначаюцца дзеяннямі самога індывіда. У той меры, у які гэта так, яны павінны быць звязаныя з псіхалагічнай дынамікай жыццёвай прасторы. Аднак пакінутая частка разлікаў павінна ажыццяўляцца сродкамі, выдатнымі ад псіхалагічных.
14 Lewin К. Field Theory in Social Science. L., 1952. P. 170-188. Сутнасць тлумачэння або прадказанні любой зме