ўнага рэфлексу, звязаны з спробамі звязаць пазнейшую сітуацыю S4 (напрыклад, падчас згасання) з якая папярэднічала сітуацыяй S', што мела месца падчас навучэння, або з це¬лым побач падобных або непадобных сябар на сябра папярэдніх сітуацый S', S2, S3,...: пытанні гэтага тыпу звязваюць паводзіны з колькасцю паўтораў. Інакш кажучы, гэтыя пытанні маюць форму b' = F(8") або b' = F(8", 8-т, ...). Тэорыя поля патрабуе выкарыстаць тут мысленне больш крытычнага і больш аналітычнага тыпу. Варта адрозніваць па меншай меры два тыпу праблем:
12 Korsch-Escalona S. The effect of success and failure upon the level of aspiration and behavior in manic-depressive psychoses // University of Iowa Studies: Studies in Child Welfare. 1939.16 (3). P. 199-303.
а. То, як будзе выглядаць успрыманая псіхалагічная сітуацыя ў момант S4 відавочна залежыць ад таго, ці падасць эксперыментатар пішчу, і ад аналагічных
гэтаму вонкавых фізічных і сацыяльных умоў. Я думаю, што кожны пагодзіцца з тым, што гэтыя фактары нельга вывесці з псіхалагічнага поля індывіда ў предше¬ствующие моманты, нават калі нам былі бы вядомыя ўсе псіхалагічныя законы. Гэтыя фактары не з'яўляюцца псіхалагічнымі.
б. Аднак у рамках гэтага другога тыпу праблем застаюцца і суцэль законныя пси-хологические пытанні. Мы можам на працягу вызначанага перыяду падтрымліваць гра-ничные ўмовы жыццёвай прасторы сталымі або змяняць іх загадзя из¬вестным выявай і даследаваць, што пры гэтым будзе адбывацца. Праблемы такога роду загадзя ляжаць у межах псіхалогіі. Прыкладам можа служыць праблема пере¬структурирования слядоў памяці. Вядома, што гэтыя працэсы залежаць ад стану індывіда на працягу ўсяго перыяду ад 5'"" да S' (мал. 2) і адрозніваюцца, напрыклад, у перыяды сну і няспанні. Не падлягае сумневу, што эксперыменты з условны¬ми рэфлексамі далечы нам багаты матэрыял, які адносіцца да гэтага тыпу праблем. У канчатковым рахунку яны павінны будуць падвергнуцца аналізу тэм спосабам, які мы абмяркоўвалі спачатку, а менавіта іх трэба будзе прааналізаваць як паслядоўнасць адносін паміж сітуацыяй S' і непасрэдна наступнай за ёй сітуацыяй S'*"'.
У цэлым мне здаецца, што псіхалогія рухаецца менавіта ў гэтым кірунку. У прыватнасці, тэорыя градыенту мэты першапачаткова была сфармуляваная як отноше¬ние паміж паводзінамі і мінулымі сітуацыямі. Строгае аналітычнае мысленне патрабуе, каб сцвярджэнне такога роду было пабіта на некалькі асобных поло¬жений, адно з якіх павінна мець справу з інтэнсіўнасцю імкнення да мэты як функцыяй ад адлегласці паміж індывідам і мэтай. Гэтае становішча тоесна сцвярджэнню аб вызначаных сілавых палях і, магчыма, з'яўляецца дакладным. Другое становішча, якое разумеецца тэорыяй градыенту мэты, звязвае бягучыя паводзіны з мінулай сітуацыяй S1'". Пэўная форма гэтага становішча, з майго пункта гледжання, нездавальняльная. Але нават калі бы яно было дакладным, яго вынікала бы рассмат¬ривать як асобную незалежную тэорыю, і фармулёўка Халла аб «градыенце ги¬потезы падмацаванні» з'яўляецца крокам у гэтым кірунку.