ь, што то або іншая падзея было выклікана «папярэднімі ўмовамі». Падобна, што гэты тэрмін няслушна інтэрпрэтуецца псіхолагамі, якія адносяць яго да падаленай у часе мінулай сітуацыі S'", хоць яго варта адносіць да бягучай сітуацыі або, прынамсі, да непасрэдна папярэдняй ёй сітуацыі S'~d'. Пазней мы яшчэ вернемся да гэтага пытання.
але не функцыяй яшчэ і ад мінулых і будучых сітуацый S'-" або S'+" (мал. 2). І ізноў-ткі можна ўскосна суаднесці паводзіны b як з мінулай сітуацыяй (S'"), так з будучай сітуацыяй (S'*"); але гэта можна зрабіць толькі ў тым выпадку, калі гэтыя ситуа¬ции з'яўляюцца зачыненымі сістэмамі, і калі змены за перыяд, прамежкавы паміж двума сітуацыямі, можна растлумачыць вядомымі законамі. У мяне складыва¬ется ўражанне, што псіхолагі ўсё больш і больш аддаюць сабе справаздача ў важнасці гэтай формулы.
Як мага вызначыць уласцівасці поля ў дадзены момант часу
КАЛІ МЫ жадаем выводзіць паводзіны з бягучай сітуацыі, нам трэба знайсці спо¬соб вызначыць характар «сітуацыі ў дадзены момант часу». Такое азначэнне мяркуе шэраг пытанняў, цікавых, як мне здаецца, і з псіхалагічнай, і з філасофскага пункта гледжання.
Каб вызначыць уласцівасці бягучай сітуацыі (або, кажучы медыцынскім язы¬ком, паставіць дыягназ), мы можам звярнуцца да адной з двух розных працэдур: мы можам засноўваць свае зняволенні на высновах з гісторыі (анамнез), а можам скарыстацца дыягнастычнымі тэстамі бягучага стану.
Звернемся да простага прыкладу: дапушчальны, я жадаю пазнаць, ці досыць про¬чен крысоў гарышча для таго, каб вытрымаць вызначаную вагу. Я магу паспрабаваць атрымаць патрэбнае мне веданне шляхам высвятлення таго, якія матэрыялы выкарыстоўваліся дзесяць гадоў назад, калі будавалі гэтую хату. І калі я атрымаю надзейныя дадзеныя аб тым, што выкарыстоўваліся якасныя матэрыялы і на архітэктара можна пакласціся, я магу зрабіць выснову, што груз, па ўсёй верагоднасці, будзе ў захаванасці. Калі мне атрымаецца знайсці арыгінальныя чарцяжы, я змагу вырабіць дакладныя разлікі і буду чув¬ствовать сябе яшчэ больш упэўнена.
Зразумела, заўсёды існуе вызна