Гісторыя прыняцця новых тэорый часта дэманструе такую паслядоўнасць фаз: спачатку новую ідэю лічаць совершеннейшей глупствам, нявартай увагі. На наступным этапе супраць яе высоўваюць мноства супярэчлівых пярэчанняў: новая тэорыя занадта фантастычная, у ёй няма нічога новага, акрамя тэрміналогіі, яна няплённая, або яна проста няслушная. Нарэшце, надыходзіць момант, калі прак¬тически усё сцвярджаюць, што заўсёды прытрымваліся гэтай тэорыі. Як правіла, гэта азначае, што да ўсеагульнага прызнання — адзін крок.
Нарастальнае ў псіхалогіі прыцягненне да тэорыі поля відавочна выявілася ў апошніх мадыфікацыях псіхааналізу (Кардинер, Хорни), а таксама ў тэорыі ус¬ловных рэфлексаў. Гэтая тэндэнцыя робіць распагоджанне сэнсу тэорыі поля яшчэ важнейшай задачай, бо тыя псіхолагі, якія, падобна мне, былі прыхільнікамі те¬ории палі на працягу шматлікіх гадоў, не занадта атрымалі поспех у тым, каб ясна і выразна сфармуляваць яе сутнасць. Аднак зрабіць гэта не так проста, і гэта адзінае, што нас выбачае. Наколькі я магу судзіць, ні фізіка, ні филосо¬фия не прарабілі дастатковай аналітычнай працы для распагоджання сэнсу тео¬рии палі, якую псіхолагі маглі бы выкарыстаць. Акрамя таго, метады тыпу те¬ории палі можна сапраўды зразумець і асвоіць толькі тым жа шляхам, што і метады рамяства — а менавіта, шляхам іх практычнага ўжывання.
Хилгард і Маркие1 цытуюць наступны ўрывак з ліста Кларка Халла: «Мне здаецца, што як толькі мы пачынаем у досыць агульным выглядзе разглядаць розныя патэнцыйныя магчымасці паводзін як якія залежаць ад бягучага состо¬яния адной або больш зменных, мы атрымліваем аснову таго, што звычайна завуць тэорыяй поля».
* Упершыню апублікавана ў 1943 г. Друкуецца па выданні: Lewin К. Field Theory in Social Science. L., 1952. P. 43-59.
1 Hilgard E.R., Marquis D.G. Conditioning and Learning. N.Y., 1940.
Дакладна, што тэорыя поля падкрэслівае важнас