ние вядзе да перевозбужденному або празмеру афектаваным паводзінам. Толькі наступнае паніжэнне ціску вядзе да вольных натуральных паводзін.
У якасці прыкладу ўздзеяння на дзіця чужога сілавога поля можна рас¬смотреть уплыў узроўня прад'яўляных дзіцяці патрабаванняў. Як правільна под¬черкивает Адлер, перажыванні поспеху і няўдачы надзвычай моцна ўздзейнічаюць на дзіця, а такім чынам, уплываюць і на яго наступныя дасягненні. У экспери¬ментальном даследаванні поспеху і няўдачы ў трох-чатырохгадовых дзяцей Фаянс об¬наружила наступнае: калі адрозніваць чатыры ўзроўня актыўнасці (ад вельмі высокай актыўнасці да відавочнай пасіўнасці), то няўдача можа зніжаць актыўнасць дзіцяці пры выкананні таго жа самога дзеянні на тры пункта64. З іншага боку, пас¬сивный дзіця можа павялічыць сваю актыўнасць прыкладна ў такой жа ступені ў выпадку поспеху. Нараўне з гэтым, поспех і няўдача аказваюць значны ўплыў і на агульную самаацэнку дзіцяці.
Хоппе65 паказаў, што з'яўленне перажыванняў поспеху і няўдачы залежыць ад си¬туативного «узроўня дамаганняў», і што гэты ўзровень дамаганняў, у сваю чаргу, звязаны з адзнакай індывідам сваіх магчымасцяў: у выпадку «занадта цяжкіх» і «залёгкіх» задач перажывання поспеху і няўдачы не ўзнікаюць. У прыватнасці, дзіця не выпрабоўвае колькі-небудзь істотнага перажывання няўдачы, калі яму не атрымоўваецца зрабіць тое, што могуць зрабіць толькі дарослыя або нашмат больш старэйшыя дзеці. Аднак узровень дамаганняў ні ў якім разе не вызначаецца толькі магчымасцямі індывіда. Наадварот, патрабаванні дарослых або дасягнення товари¬щей могуць спараджаць узровень дамаганняў, нашмат больш высокі (або нізкі), чым рэальныя магчымасці дзіцяці. Гэта можа прыводзіць да развіцця пачуцця не-

Мал. 19. Параўна