Нават зусім яшчэ маленькае дзіця обыч¬но ўмее адчуваць сацыяльныя адзнакі і сілы вельмі тонка.
Такім чынам, негатыўная валентнасць забароненага аб'екта (Аб, мал. 18), які сам па сабе з'яўляецца прывабным для дзіцяці, звычайна спараджаецца сілавым полем, якое індукавана дарослым (У). Калі гэтае сілавое поле пере¬стает псіхалагічна існаваць для дзіцяці (напрыклад, калі дарослы сыходзіць або губляе ў вачах дзіцяці свой аўтарытэт), то якая адпавядае негатыўная валент¬ность знікае.
Вырашальнае значэнне для тыпу і велічыні індукаваных валентнасцяў мае не толькі сфера ўлады дарослага, але і паводзіны і сферы ўплыву іншых дзяцей.
Інтэнсіўнасць і працягласць сілавых палёў іншых людзей у асяроддзі ре¬бенка моцна вар'іруюць. Яны залежаць першым чынам ад эканамічнага становішча се¬мьи, характару бацькоў, колькасці, крысо і веку дзяцей у сям'і і сярод сяброў.
Wiehe F. Die Grenzen des Ichs (не апублікавана).
Як правіла, вобласць «волі» у асяроддзі дзіцяці (гэта значыць тая вобласць, дзе ўсе валентнасці залежаць, у асноўным, толькі ад самога дзіцяці) адносна не¬велика. Залішне магутныя або празмеру шырокія сферы чужога ўплыву могуць выклікаць прыгнечанасць дзіцяці або бурны пратэст. Гэта ў роўнай меры мае мес¬то як у выпадках празмернай строгасці, так і ў выпадках празмернай пяшчоты. У обо¬их выпадках дзіцяці бракуе жыццёвай прасторы, у якім валентнасці і іншыя дынамічныя ўласцівасці яго псіхалагічнага асяроддзя вызначаліся бы яго ўласнымі запатрабаваннямі. Виз63, у выніку эксперыментальнага даследавання ўплыву незнаёмага пакоя і незнаёмага чалавека, вылучае розныя ступені інтэнсіўнасці такога роду поля; прычым гэтыя ступені значна карэлююць з раз¬личными выглядамі паводзін, у тым ліку з рознымі выглядамі набліжэння да не¬знакомому чалавеку і выдаленні ад яго, а таксама з рознай мерай набліжэння і выдаленні. Ступень інтэнсіўнасці такога роду сацыяльнага сілавога поля, калі от¬влечься ад індывідуальных асаблівасцяў і дзіцяці і незнаёмца, з'яўляецца функ¬цией ад адлегласці паміж імі, працягласці прысутнасці незнаёмца і яго паводзін. Найболей моцная ступень ціску прыводзіць да таго, што дзіця нерухома застывае, некалькі малодшая ступень ціску прыводзіць да плачу і жаданню ўцячы, калі гэта магчыма, бліжэй да маці або ў іншае месца, дзе дзіця пачуваецца ў бяспецы. Вельмі моцнае «ціск незнакомости» вы¬зывает таксама прыгнёт іншых дзеянняў дзіцяці, а некалькі больш слабое давле¬