пу звычайна даволі хутка ўзнікаюць таксама ў згаданых вышэй эксперыментах з абыходнымі шляхамі, у эксперыментах Фаянс і іншых сітуацыях, дзе дасягненню мэты перашкаджае той або іншы бар'ер. Спачатку дзіця бачыць цяжкапераадольны бар'ер паміж сабой і сваёй мэтай (Ц), кото¬рый перашкаджае ажыццяўленню тых дзеянняў, да якіх падахвочваюць сілы поля (мал. 8). Але пасля таго як дзіця некалькі разоў напіхваецца на гэты бар'ер і, быць можа, удараецца аб ім або выпрабоўвае хваравітае адчуванне няўдачы, сам бар'ер набывае адмоўную валентнасць (мал. 9). Нараўне з пазітыўным вектарам узнікае еше і негатыўны, і мы атрымліваем канфліктную сітуацыю вто¬рого тыпу. Пры гэтым сіла негатыўнага вектару, як правіла, паступова нарастае і, у выніку, становіцца большай, чым сіла пазітыўнага вектару. У выніку гэтага дзіця імкнецца выйсці з поля.
Такі вынахад з поля можа быць як фізічным, калі дзіця отворачива¬ется, адыходзіць назад або нават сыходзіць з пакоя, так і псіхалагічным, калі ре¬бенок проста пачынае гуляць або перамыкаецца на якое-небудзь іншы занятак.
44 Lewin К. Kindlicher Ausdruck // Zeitschrift fur padagogische Psychologie. 1927. 28. S. 510-526; Fajans S. Erfolg, Ausdauer und Aktivitat beim Saugling und Kleinkind // Psychologische Forschung. 1933. 17. S. 268-305.
Нярэдка бывае, напрыклад у выпадках замяшання, што дзіця осуществля¬ет тыя або іншыя целавыя рухі ў кірунку мэты, а сам у гэты час разумова заняты чымсьці іншым. У такога роды выпадках целавыя рухі набываюць характар больш або меней застылага жеста49.

У такога роды сітуацыях сыход першапачаткова амаль заўсёды з'яўляецца толькі вре¬менным. Дзіця адварочваецца толькі для таго, каб пазней вярнуцца і яшчэ раз паспрабаваць пераадолець барьер50. Канчатковы жа і беззваротны сыход звычайна надыходзіць толькі пасля некалькіх часавых сыходаў, працягласць якіх кожны раз павялічваецца датуль, пакуль, нарэшце, дзіця не перастае вяртацца.
Незвычайная настойлівасць у такога роды сітуа