ны была, пры расстоя¬ниях у 9, 40 і 100 гл, роўная 75, 39 і 27 з адпаведна. У групе трехлеток сярэдняя сумарная працягласць спроб у «блізкім» эксперыменце была роўная 58 з, у «даль¬нем» эксперыменце — 28 з.
Пры памяншэнні адлегласці да валентнасці ўзрастае не толькі працягласць спроб, але і іх актыўнасць. Чыннікі гэтага ў маленькіх і больш старэйшых дзяцей ока¬зываются рознымі.
Зразумела, ні ў якім разе не варта проста лічыць, што псіхалагічная адлегласць заўсёды адпавядае фізічнаму. Першым чынам варта мець у выглядзе, што адрозненне ўспрыманай адлегласці значна толькі ўсярэдзіне даволі вузкага диа¬пазона, які адпавядае велічыні жыццёвай прасторы дзіцяці; і, як по¬казала праца Фаянс, гэты дыяпазон у падгадаванага дзіцяці значна ўжо, чым у трохгадовага. Аналагічна таму, як у вобласці ўспрымання прасторы глядзельная працягласць бачнай прасторы з векам увеличивавается44, так і жизнен¬ное прастора дзіцяці павялічваецца ў памерах і становіцца ўсё больш диффе¬ренцированным дынамічна. Адрозненне ў адлегласці не можа вызначацца чыста фізічна яшчэ і таму, што адлегласць, пры якім дзіця амаль дастае да жаданага аб'екта, валодае вельмі спецыфічнымі якаснымі особенностя¬ми. Сітуацыя такога «амаль» асабліва значная, напрыклад, па стаўленні да пере¬живаниям поспеху і няўдачы, і не можа разглядацца як простае памяншэнне адлегласці (гл. ніжэй).
Відавочнае разыходжанне паміж прасторавым і псіхалагічным рассто¬яниями назіралася ў групе чатырохгадовых дзяцей, воспринимавших усю сітуацыю ў большай ступені як сацыяльнае ўзаемадзеянне з эксперыментатарам, чым як выкананне «аб'ектыўнай» задачы. Для іх сітуацыя выглядала проста як зносіны са дарослым, які не дае ім ляльку. У гэтых дзяцей характар спроб і іх про¬должительность апынуліся незалежнымі ад адлегласці да валентнасці. На самай справе, пры сацыяльным шляху да мэты (праз эксперыментатара) псіхалагічнае рас¬стояние ва ўсіх выпадках застаецца адным і тым жа.
У больш старэйшых дзяцей інтэлектуальная адзнака функцыянальных і, особен¬но, сацыяльных адносін (у прыватнасці, сваёй залежнасці ад іншых дзяцей або ад дарослых) развітая настолькі, што фізічная адлегласць гуляе ў такога роды си¬туациях значна малодшую роль45.
Вайсе ў сваіх эксперыментах з пяцігадовымі дзецьмі са слабым кантролем об¬наружила, што адлегласць да ляжалых на стале цацак не аказвае ўжо ўплывы на выбар дзіцяці — ён бярэ тое, што яму жадаецца. Зразумела, пры наяўнасці запре¬тов адлегласць зноў пачынае гуляць істотную ролю, нават у выпадку больш стар¬ших дзяцей.
"LauE. Beitrage zur Psychologie der frtihen Kindheit 2 // Zeitschrift fur Kinderforschung. 1931. 31. S. 481-501.