тойлівасць на працягу кароткага часу, але цяжка — на працягу доўгага перыяду. Вось вельмі просты прыклад, які адлюстроўвае заадно і топологи¬ческую структуру цэлага шэрагу аналагічных, сітуацый: дзіця, які вучыцца пла¬вать, спрабуе пераплысці без прыпынкаў увесь басейн, імкнучыся да вельмі притяга¬тельной для сябе мэты «праплысці 100 м». У борцікаў басейна на вызначаным рас¬стоянии сябар ад сябра размешчаныя па-ручни, за якія можна трымацца. Падчас папярэдніх спроб дзіця под¬плывал да іх і адпачываў. І зараз ён хо¬чет праплысці міма ўсіх гэтых вабных яго месцаў адпачынку да самога канца басейна. У гэтым выпадку тапалагічная структура псіхалагічнай сітуацыі досыць добра адпавядае фізіка-геаграфічнай структуры: дзіцяці па чарзе при¬тягивает кожнае з наступных месцаў адпачынку (Аб) і адначасова з гэтым яго вабіць размешчаная ўдалечыні больш высокая мэта «праплысці 100 м» (Ц) (мал. 31). І па меры таго, як павялічваецца цяжкасць задання (паколькі дзіця ўсё больш стамляецца), небяспека таго, што дзіця паддасца прыцягненню наступнага месца адпачынку, стано¬вится ўсё большай (мал. 32).
Зрэшты, пачынальна з вызначанага моманту, прыцягненне канчатковай мэты па меры набліжэння да яе становіцца ўсё мацнейшым. І скончыцца гэтая сітуацыя можа па-рознаму, у залежнасці ад суадносін сіл абодвух вектараў і ад стану дзіцяці.
І калі дарослы ўсталёўвае ўзнагароду за тое, што дзіця на працягу опреде¬ленного часу будзе ўстрымлівацца ад таго або іншага дзеяння, ён звычайна учиты¬вает, што ў гэты перыяд будзе шэраг спакус, якія падахвочваюць да парушэння забароны. Ребе¬нок атрымлівае ўзнагароду ў тым выпадку, калі ён, падобна плывуну ў разгледжаным прыкладзе, шчасна абміне ўсе гэтыя спакусы.

VI. Узнагарода, пакаранне
і сучаснасць змена цікавасці
Пасля агульных разважанняў аб структуры сітуацыі пры пакаранні і