вязаная з субъек¬тивным перажываннем кірунку, але ёй павінна быць прыпісаная накіраваная сіла, вызначальная паводзіны, становіцца ясным, калі змена ў местоположе¬нии аб'екта, якое прываблівае дзіцяці, вядзе (пры іншых роўных умовах) да измене¬нию кірункі рухаў дзіцяці.
Асабліва просты прыклад дзеяння ў кірунку пазітыўнай валентнасці паказаны на мал. 1. Шасцімесячнае немаўля выцягвае ручкі, ножкі і галаву да по¬гремушке або лыжцы з кашай у адпаведнасці з кірункам вектару.
Кірунак сіл поля гуляе важную ролю ў інтэлектуальных паводзінах, звязаным з рашэннем праблем абыходнага шляху. Дапушчальны, маляня жадае дастаць шо¬коладку, ляжалую з процілеглага боку зэдля (гл. мал. 2). Цяжкасць про¬блем такога роду складаецца не ў даўжыні абыходнага шляху (Аб), але ў тым факце, што кіроўны да мэты шлях спачатку ідзе ў кірунку, адрозным ад кірунку вектару валентнасці. Пры іншых роўных умовах абыходны шлях будзе тым слож¬нее, чым у большай ступені стаялы перад дзіцем бар'ер змушае яго пачаць абыходны шлях у кірунку, процілеглым кірунку валентнасці (мал. 3).
Аналагічную сітуацыю мы назіраем і ў тым выпадку, калі дзіця жадае зняць кольца са стрыжня, размешчанага такім чынам, што кольца трэба цягнуць не прама на сябе, а спачатку ўверх або ад сябе. Такога жа роду фактары дзейнічаюць і тады, калі дзіця ў вызначаным веку сутыкаецца з цяжкасцямі, садзячыся

на крэсла або на камень. Маляня набліжаецца да каменя (Да), бу¬дучи звернуты да яго асобай. Але для таго каб сесці, яму трэба звярнуцца спіной да каменя, гэта значыць ажыццявіць рух, процілеглае кірунку сіл поля (мал. 4)36.
Калі дзіця адшуквае рашэнне такога роду проб¬лем, звязаных з абыходнымі шляхамі, ён робіць гэта шляхам пе¬реструктурирования поля37. Адбываецца такое ўспрыманне ўсёй сукупнай сітуацыі, што шлях да мэты становіцца адзіным це¬лым. У выніку гэтага пачатковая частка шляху, якая объек¬тивно па-ранейшаму вядзе ў процілеглым мэты направле¬нии, псіхалагічна змяняе гэты свой характар і становіцца першай фазай агульнага руху да цели38.
То, наколькі вырашальнае значэнне прыналежыць у гэтым выпадку кірунку, віда