s Erlebnismilieu des Kindes // Zeitschrift fur Kinderforschung. 1929.36. S. 17-32.
6 Burkes B.S. The Relative Influence of Nature and Nurture upon Mental Development: A comparative study of foster parent - foster child resemblance // 27th Yearbook, N.S.S.E., 1928. Pt. 1. S. 219-316; Freeman F.N. et al. The Influence on the Intelligence. School Achievement and Conduct of Foster Children // Ibidem S. 103-218.
7 Gesell A. The Developmental Psychology of Twins // A Handbook of Child Psychology / Ed. by C.Murchison. Worcester, Mass.: Clark University Press. 1931.
8 Busemann A. Op. cit.
Статыстычны метад звычайна змушае нас вылучаць групы на аснове не чи¬сто псіхалагічных, а больш або меней вонкавых характарыстак (такіх як лік дзяцей у сям'і). У сілу гэтага асобныя выпадкі, моцна якія адрозніваюцца — або нават прама про¬тивоположные — па сваёй псіхалагічнай структуры, могуць быць уключаныя ў адну і тую жа групу. Аднак больш усяго варта падкрэсліць наступны момант: вылічэнне сярэдняга значэння (напрыклад, вынікаў «падгадаваных дзяцей») прызначана для таго, каб выключыць «выпадковыя ўплывы» навакольнага асяроддзя; азначэнне «сярэдняй си¬туации» (напрыклад, сярэдняга эфекту таго факту, што дзіця з'яўляецца адзіным у сям'і) павінна выключыць індывідуальныя варыяцыі. Але тым самым ухіляецца то от¬ношение, якое для даследавання дынамікі мае вырашальнае значэнне — а менавіта, суадносіны пэўнага індывідуальнага дзіцяці і дадзенай пэўнай цэласнай ситуации9. Таму на аснове сярэдніх значэнняў судзіць аб які-небудзь пэўным от¬дельном выпадку немагчыма. Паняцці сярэдняга дзіцяці і сярэдняй сітуацыі з'яўляюцца абстракцыямі, цалкам бескарыснымі для даследавання динамики10. Выкарыстанне сярэдніх значэнняў і крывы размеркаванні апыняецца незаменным, калі мэта состо¬ит у атрыманні лікавага значэння, вызначальнага месца дадзенага індывіда ў групе. Аднак для выяўлення дынамічных законаў нядосыць вылучыць асобнае свой¬ство або фенотипически вызначаная падзея па-за сувяззю са структурай цэласнай си¬туации, а затым разгледзець статыстычна як мага больш сітуацый, у якіх гэтая ўласцівасць або падзея прысутнічае.
Законы падзення тэл у фізіцы не могуць быць выяўленыя шляхам вылічэння сярэдніх значэнняў розных выпадкаў падзення, напрыклад, падзенні лісця, камянёў і іншых аб'ектаў — іх можна адкрыць толькі зыходзячы з так званых чыстых выпадкаў. Аналагічна гэтаму, і ў псіхалогіі сілы навакольнага асяроддзя і законы іх уздзеяння на паводзіны дзіцяці могуць быць выяўленыя толькі зыходзячы з разгляду опре¬деленных цэласных сітуацый, якія з'яўляюцца ў адзін і тое ж час простымі і выразна вызначанымі ў сваёй пэўнай індывідуальнасці. Толькі такім шляхам, подра¬зумевающим, як правіла, эксперымент і сістэматычнае вар'іраванне ўмоў, можна прыйсці да абагульненняў, якія захаваюць сваю справядлівасць нават для кон¬кретного індывідуальнага дзіцяці і пэўнага асобнага выпадку.
Зразумела, можна ўсумніцца ў дапушчальнасці н